PFAS, TFA en bestrijdingsmiddelen (stand van zaken eind 2026)
In het diepere grondwater zit teveel TFA. Dat is niet goed. TFA is een PFAS-soort. Een forever chemical (het breekt dus niet af). TFA heeft een korte keten die makkelijk oplost in water en die er helaas lastig uit te zuiveren is met actieve koolstoffilters of anderszins. In Nederland wordt drinkwater gemaakt uit rivierwater en uit dieper grondwater. Drinkwaterbedrijven en toezichthouders zoals de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) zien in de aanwezigheid van TFA dan ook een grote bedreiging voor de toekomst. Overigens zit er ook PFAS in rivierwater dat wordt gebruikt voor de productie van drinkwater. Via zuivering wordt een deel van de PFAS verwijderd, maar lang niet alles.

Meten is weten
PAN-Europe is een milieuorganisatie die veel metingen laat uitvoeren. Resten bestrijdingsmiddelen op fruit bijvoorbeeld. Kersen staan vaak in de top drie, want in deze teelt wordt er kennelijk nogal veel bestrijdingsmiddel gebruikt. Aardbeien zijn eveneens berucht (hier zit ook PFAS op). En wassen helpt maar heel beperkt. Recent is er een steekproef gedaan. Er is onderzocht of er TFA in het bloed zit van 110 proefpersonen. Bij iedereen zit er TFA in het bloed. Dat heeft nieuwswaarde, al is het maar een steekproef. Eerder bleek, na uitgebreid onderzoek van het RIVM, dat mensen in Nederland diverse PFAS-soorten in hun bloed hebben.

Is PFAS schadelijk?
Ja, PFAS is schadelijk. Eerder zijn de PFAS-soorten PFOA en PFOS verboden. Die stoffen zijn kankerverwekkend. Van veel andere PFAS-soorten, zoals TFA, is momenteel nog bekend of ze schadelijk zijn voor de volksgezondheid. Er moet nog meer wetenschappelijk onderzoek worden gedaan en dat kost nogal wat tijd. En pas wanneer onomstotelijk vaststaat dat een stof echt ongezond is, dan kunnen er maatregelen worden genomen. Studies wijzen uit dat TFA negatieve effecten heeft op de schildklier en de lever. Verder is gebleken dat TFA schadelijk is voor de vruchtbaarheid van mannen en vrouwen.

Waar komt TFA eigenlijk vandaan?
TFA komt bijvoorbeeld via bestrijdingsmiddelen in het milieu terecht en daarmee uiteindelijk in de mens. Het zit in kleine hoeveelheden op voedsel (resten van bestrijdingsmiddelen). En in wijn, zoals de NOS eerder dit jaar meldde. Denemarken heeft vanwege de problemen met PFAS in 2025 23 pesticiden met TFA verboden. En er zal meer onderzoek worden gedaan naar andere bestrijdingsmiddelen met TFA met het oog op uitbreiding van het verbod. Voor de Nederlandse situatie geldt in wezen hetzelfde. De ILT zegt het zo: “Berekeningen (…) laten zien dat jaarlijks ten minste 21.000 kg trifluorazijnzuur (TFA, een kleine PFAS) vrijkomt door het gebruik van PFAS-pesticiden. Hiermee zijn gewasbeschermingsmiddelen een van de grootste bekende bronnen van TFA-verspreiding in Nederland.”
In Nederland zit er ook PFAS in het drinkwater. Er zijn wel regionale verschillen. Met name de Hollanders komen er minder goed vanaf. Het RIVM zegt min of meer dat je niet PFAS-vrij kunt leven. Het gaat erom of de hoeveelheden binnen de door de overheid gestelde norm blijven. De verening van drinkwaterbedrijven (Vewin) weet wel welke kant het moet opgaan, namelijk een verbod op PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen.

Dilemma’s
Wat moet je als overheid voor beleid bedenken voor de PFAS-problematiek? Vooralsnog volgt Nederland Denemarken niet. De aanwezigheid van PFAS is een probleem, maar een makkelijke oplossing is er eigenlijk niet. En wat moet je als bedrijf doen met het oog op PFAS? Moet je stoppen met het gebruik van bestrijdingsmiddelen met PFAS? Als je PFAS of bestrijdingsmiddelen maakt, moet je dan je business maar opgeven? Of lobby je in Brussel om strengere regelgeving te voorkomen? Pointer wijdde aan dat onderwerp wat aandacht. En tenslotte, wat moet je als burger? Er lijkt geen ontsnappen aan. Hooguit kun je biologisch gaan eten. Dat scheelt wel iets, aangezien je vooral via voeding PFAS binnenkrijgt. Maar Nederlanders blinken niet uit wat betreft de aanschaf van biologische producten. Het aandeel biologisch (in het tweede kwartaal van 2026) was maar 3,9%. Misschien te duur?
Dilemma’s te over, dat is wel duidelijk. Reële oplossingen zijn er des te minder - wie het weet, mag het zeggen!

Michiel de Groote